Viêm lưỡi bản đồ: Nguyên nhân, chẩn đoán và điều trị

Viêm lưỡi bản đồ là một tình trạng bệnh ở lưỡi đặc trưng bởi tổn thương dạng mảng màu đỏ mịn trên lưỡi, thường bị khi còn nhỏ. Viêm lưỡi bản đồ không phải là bệnh lý ác tính nên không gây ra vấn đề sức khỏe và thường không cần điều trị

1. Viêm lưỡi bản đồ là gì?

Viêm lưỡi bản đồ là một tình trạng viêm mạn tính lành tính ở khoang miệng không rõ nguyên nhân, được đặc trưng bởi sự mất biểu mô đặc biệt là các nhú gai ở mặt lưng của lưỡi.

Tình trạng này có thể được gọi là viêm lưỡi di chuyển lành tính. Bệnh thường biểu hiện dưới dạng ban đỏ không có triệu chứng và các mảng đỏ có rìa với hình dáng đặc trưng của bản đồ.

Tùy thuộc vào từng cơ địa mỗi người, tổn thương tồn tại trong khoảng thời gian vài ngày đến vài tuần rồi biến mất và xuất hiện trở lại ở một vị trí khác.

Mặc dù viêm lưỡi bản đồ trông có vẻ nghiêm trọng, đáng sợ và đau đớn nhưng thật sự nó không gây ra vấn đề sức khỏe cho người mắc, cũng không liên quan đến nhiễm trùng hoặc ung thư.

Viêm lưỡi bản đồ đôi khi có thể gây đau lưỡi và khiến người bệnh nhạy cảm hơn với một số loại thực phẩm chẳng hạn như gia vị, muối, ớt và thậm chí cả đồ ngọt.

2. Nguyên nhân gây viêm lưỡi bản đồ

Chưa xác định cụ thể nguyên nhân gây bệnh viêm lưỡi bản đồ. Tuy nhiên bệnh này không lây nhiễm. Có một số bệnh lý sau thường hay đi kèm cùng với viêm lưỡi bản đồ:

– Bệnh vảy nến: Nhiều trường hợp bị mắc viêm lưỡi bản đồ cũng bị bệnh vảy nến. Tỉ lệ mắc viêm lưỡi bản đồ ở người bệnh bị vảy nến là gấp 4 – 5 lần so với bình thường.

– Tăng nội tiết tố: Nhiều trường hợp phụ nữ uống thuốc tránh thai bị bệnh viêm lưỡi bản đồ. Việc này có thể liên quan đến tình trạng tăng nội tiết tố do uống thuốc.

– Thiếu hụt vitamin: Viêm lưỡi bản đồ bắt gặp nhiều hơn ở những người bị thiếu vitamin và các yếu tố vi lượng như sắt, kẽm, axit folic, vitamin B6, B12.

– Dị ứng: Những người mắc bệnh chàm, và các bệnh dị ứng khác có nguy cơ cao hơn bị mắc viêm lưỡi bản đồ.

– Người thường xuyên bị căng thẳng, stress: nhiều bác sĩ đã nhận thấy có mối liên hệ giữa viêm lưỡi bản đồ và sự gia tăng căng thẳng.

– Tiểu đường: Nhiều mối liên hệ giữa bệnh tiểu đường và viêm lưỡi bản đồ đã được phát hiện trên lâm sàng, nhất là ở bệnh nhân tiểu đường loại 1.

– Ngoài ra, có thể liên quan đến yếu tố di truyền do nhiều trường hợp các thành viên trong gia đình cùng bị.

3. Triệu chứng của bệnh viêm lưỡi bản đồ

Bệnh viêm lưỡi bản đồ chẩn đoán chủ yếu dựa vào dấu hiệu lâm sàng, ngoài ra cần làm một số xét nghiệm cận lâm sàng giúp chẩn đoán phân biệt với một số bệnh.

3.1 Chẩn đoán lâm sàng:

– Những vết có hình dáng bất thường, phẳng, đỏ ở đầu lưỡi hoặc rìa lưỡi

– Những tổn thương thường xuyên thay đổi về vị trí, kích thước và hình dáng.

– Ngoài ra có khoảng 40% bệnh nhân có lưỡi nứt kèm theo. Nứt lưỡi là tình trạng xuất hiện những rãnh sâu trên bề mặt lưỡi.

– Lưỡi bản đồ có thể tồn tại kéo dài nhiều tháng đến nhiều năm. Nó thường tự hết nhưng có thể xuất hiện lại sau đó.

– Khó chịu, đau hoặc cảm giác bỏng rát ở một số trường hợp nhưng thường liên quan đến ăn các thức ăn, cay, nóng, mặn hoặc chua.

– Tuy nhiên đa số các trường hợp không cảm thấy đau hay khó chịu, không ảnh hưởng tới vị giác, nên trẻ không gặp phiền toái gì về ăn uống.

– Khám: tổn thương là các đám có ranh giới rõ, viền màu trắng ở giữa màu đỏ và trụi gai nhú bề mặt lưỡi. Viền gờ màu trắng này di chuyển có ngày ở gần đầu lưỡi, có ngày lại ở phần sau lưỡi. Hình thù bất thường giống như bản đồ.

3.2 Chẩn đoán phân biệt:

Tùy triệu chứng lâm sàng, Bác sĩ sẽ cần làm thêm một số xét nghiệm khác để loại trừ các bệnh lý liên quan như vảy nến, ung thư lưỡi, nấm lưỡi.

+ Nấm candida lưỡi: Nấm lưỡi có biểu hiện là các mảng trắng dày ở lưỡi, kèm với cảm giác bỏng rát khó chịu khi ăn (giống như viêm lưỡi bản đồ). Tuy nhiên khác với viêm lưỡi bản đồ, nấm lưỡi tiến triển nặng có thể gây ra những biến chứng như loét lưỡi và miệng, gây chảy máu gây ảnh hưởng nhiều đến sức khỏe người bệnh. Vì vậy, cần phải loại trừ viêm lưỡi do nấm candida trước khi chẩn đoán viêm lưỡi bản đồ. Phương pháp thường sử dụng nhất để chẩn đoán nấm candida là soi tươi mẫu bệnh phẩm lấy ở lưỡi để phát hiện sợi nấm.

+ Bệnh vảy nến: Là một bệnh viêm da mạn tính rất thường gặp, xảy ra ở mọi lứa tuổi trong đó có cả trẻ em. Bệnh biểu hiện dưới dạng những sẩn, mảng đỏ, bong vảy trắng trên da và viêm mạc. Đôi khi, có thể có tăng sản dạng vảy nến ở viêm lưỡi bản đồ. Khi đó, có thể khó hoặc thậm chí không thể phân biệt viêm lưỡi bản đồ và vảy nến. Tỉ lệ bị nhiễm viêm lưỡi bản đồ cao hơn 4 – 5 lần so với bình thường ở người bị vảy nến và một số người tin rằng viêm lưỡi bản đồ là dạng biểu hiện ở miệng của bệnh vảy nến.

+ Bệnh ung thư lưỡi: Ung thư lưỡi là một bệnh ác tính ở lưỡi, bệnh thường gặp ở người trên 50 tuổi và thường gặp ở nam giới hơn. Vị trí thường gặp của ung thư lưỡi là ở 2 bên phần gốc lưỡi, sát các răng hàm lớn hàm dưới.

Biểu hiện đầu tiên của bệnh là đau lưỡi, đau nhiều, cơn đau gây ảnh hưởng rất lớn đến vận động của lưỡi cũng như trong các hoạt động ăn, nói nuốt. Ngoài ra còn có thể có các vết loét phủ giả mạc lâu lành hoặc các mảng trắng bám chặt vào niêm mạc lưỡi. Tại những vị trí này thường bị chảy máu không rõ nguyên nhân. Phân biệt ung thư lưỡi và viêm lưỡi bản đồ chủ yếu ở triệu chứng lâm sàng và yếu tố dịch tễ.

4. Điều trị bệnh viêm lưỡi bản đồ

Viêm lưỡi bản đồ là một bệnh lành tính, không cần thiết phải điều trị. Trong trường hợp bệnh gây nên cảm giác khó chịu, ảnh hưởng đến đời sống sinh hoạt hàng ngày, nên hạn chế ăn đồ ăn cay, nóng, hạn chế các chất có cồn.

Ngoài ra, nếu cảm giác đau buốt nhiều, ảnh hưởng nhiều đến sinh hoạt ăn uống hàng ngày có thể sử dụng các biện pháp khác như:

– Súc miệng bằng thuốc kháng histamin.

– Sử dụng các loại thuốc giảm đau bôi tại chỗ để làm dịu cơn đau.

– Sử dụng các loại thuốc chống viêm giảm đau đường toàn thân như NSAID. Tuy nhiên việc này cần phải có chỉ định của bác sĩ.

5. Phòng ngừa bệnh viêm lưỡi bản đồ

Hiện tại chưa xác định được nguyên nhân nên chưa có biện pháp phòng ngừa bệnh. Phần lớn các trường hợp bị viêm lưỡi bản đồ là vô hại và không gây ảnh hưởng đến người bệnh. Một phần nhỏ có thể có triệu chứng khó chịu. Trong trường hợp này cần tránh các thực phẩm gây ra cảm giác khó chịu như rượu bia, chất kích thích, đồ ăn cay nóng và đôi khi cần phải sử dụng các loại thuốc giảm đau.

 Nước súc miệng chuẩn Y khoa DrKam là sản phẩm duy nhất trên thị trường có sự kết hợp giữa thành phần kháng khuẩn Chlorhexidine nhập khẩu trực tiếp từ Đức và các thành phần thiên nhiên như tính dầu lá lấu, tinh dầu chanh, tinh dầu đinh hương, tinh dầu quế, tinh dầu cam, hương bạc hà,… Có tác dụng:

– Giảm đau ngay lập tức trong bệnh viêm lưỡi bản đồ

– Dứt điểm tình trạng chảy máu chân răng, viêm lợi, giảm đau nhức răng

– Ngăn ngừa và khử mùi hôi miệng,  đem lại hơi thở thơm tho

– Vệ sinh răng miệng họng hàng ngày

– Sản phẩm an toàn và lành tính, dùng được cho phụ nữ có thai và trẻ em từ 6 tuổi trở lên.

Nếu bạn cần tư vấn thêm về các bệnh lý răng miệng hãy liên hệ đến hotline 0917.05.99.33 để được đội ngũ chuyên gia bác sĩ của DrKam tư vấn miễn phí