Tìm Hiểu Hội Chứng Viêm Long Đường Hô Hấp Trên

Hội chứng viêm long đường hô hấp trên là một trong những bệnh lý phổ biến, đặc biệt khi thời tiết thay đổi hoặc hệ miễn dịch suy giảm. Vậy hội chứng viêm long đường hô hấp trên là gì, triệu chứng nhận biết ra sao và phương pháp điều trị nào hiệu quả? Hãy cùng tìm hiểu chi tiết trong bài viết dưới đây.

Hội Chứng Viêm Long Đường Hô Hấp Trên Là Gì?

Hội chứng viêm long đường hô hấp trên là tình trạng viêm nhiễm cấp tính tại các cơ quan thuộc đường hô hấp trên, bao gồm mũi, xoang, họng, thanh quản. Bệnh có thể do virus, vi khuẩn hoặc các yếu tố môi trường gây ra, phổ biến nhất là trong thời gian giao mùa hoặc khi tiếp xúc với không khí ô nhiễm.

Viêm long đường hô hấp trên thường là bệnh tự giới hạn, nghĩa là có thể tự khỏi trong vài ngày nếu chăm sóc đúng cách. Tuy nhiên, nếu bệnh không được điều trị kịp thời hoặc kéo dài, có thể dẫn đến biến chứng nguy hiểm như viêm phế quản, viêm phổi hoặc viêm tai giữa.

Triệu Chứng Lâm Sàng Của Hội Chứng Viêm Long Đường Hô Hấp Trên

Hội chứng viêm long đường hô hấp trên có thể biểu hiện qua nhiều triệu chứng lâm sàng khác nhau, tùy thuộc vào nguyên nhân gây bệnh, mức độ nhiễm trùng và khả năng đáp ứng miễn dịch của từng người. Dưới đây là các triệu chứng cơ năng (bệnh nhân cảm nhận được) và triệu chứng thực thể (bác sĩ quan sát và đánh giá khi thăm khám).

Triệu Chứng Cơ Năng

Triệu chứng cơ năng của viêm long đường hô hấp trên thường khởi phát cấp tính và có thể kéo dài từ vài ngày đến một tuần. Các biểu hiện bao gồm:

Nghẹt mũi, chảy nước mũi, hắt hơi liên tục

Xuất hiện do niêm mạc mũi bị kích thích và viêm nhiễm, khiến các tuyến tiết dịch hoạt động mạnh hơn.
Nước mũi ban đầu thường trong suốt, loãng, nhưng nếu có bội nhiễm vi khuẩn, dịch mũi có thể trở nên đặc và có màu vàng hoặc xanh.
Nghẹt mũi có thể xảy ra ở một hoặc cả hai bên, gây khó thở và mất khứu giác tạm thời.

Ho khan hoặc ho có đờm kéo dài

Ho là phản xạ tự nhiên của cơ thể nhằm loại bỏ dịch nhầy hoặc chất kích thích khỏi đường hô hấp.
Ho khan thường gặp trong giai đoạn đầu của bệnh, khi niêm mạc họng bị kích thích.
Ho có đờm xuất hiện khi nhiễm khuẩn tiến triển, kèm theo dịch tiết từ phế quản và khí quản.

Đau họng, rát cổ, khàn giọng hoặc mất tiếng

Viêm nhiễm vùng hầu họng có thể gây đau họng, rát cổ, đặc biệt khi nuốt nước bọt hoặc ăn uống.
Nếu viêm lan xuống thanh quản, giọng nói có thể bị khàn, thậm chí mất tiếng hoàn toàn.

Cảm giác nóng rát vùng mũi – họng

Niêm mạc hô hấp trên bị tổn thương và viêm nhiễm gây cảm giác nóng rát khó chịu, đặc biệt khi hít phải không khí lạnh hoặc khô.

Sốt nhẹ đến sốt cao (tùy theo nguyên nhân gây bệnh)

Nếu nguyên nhân do virus, bệnh nhân thường sốt nhẹ (37.5°C – 38.5°C).
Nếu viêm nhiễm do vi khuẩn, sốt có thể cao hơn (≥ 39°C) kèm theo ớn lạnh, mệt mỏi.
Sốt đi kèm với đau đầu, nhức mỏi cơ thể, đặc biệt là khi mắc cúm hoặc viêm amidan cấp.

Triệu Chứng Thực Thể

Khi thăm khám lâm sàng, bác sĩ có thể phát hiện các dấu hiệu điển hình của viêm long đường hô hấp trên:

Niêm mạc mũi, họng, thanh quản đỏ, phù nề

Khi quan sát bằng đèn soi họng, niêm mạc hầu họng có màu đỏ hơn bình thường, có thể xuất hiện dịch nhầy.
Trong viêm thanh quản, niêm mạc thanh quản sưng đỏ, có thể kèm theo xuất tiết gây hẹp đường thở.

Xuất tiết nhiều dịch nhầy hoặc mủ trong khoang mũi và họng

Dịch tiết thường trong và loãng nếu bệnh do virus.
Nếu có bội nhiễm vi khuẩn, dịch trở nên đục, đặc và có màu vàng hoặc xanh.

Amidan sưng, xuất hiện chấm trắng

Trong viêm amidan cấp tính, amidan có thể sưng to, hai bên amidan có thể xuất hiện mảng trắng hoặc chấm mủ nhỏ.
Viêm amidan do liên cầu khuẩn thường đi kèm với sốt cao và nổi hạch cổ.

Hạch cổ sưng to và đau

Các hạch bạch huyết vùng cổ có thể sưng to, đau khi chạm vào, đặc biệt trong viêm họng do vi khuẩn hoặc viêm amidan mủ.

Khám phổi thường không có rale bất thường

Vì viêm long đường hô hấp trên chưa lan xuống phế quản hoặc phổi, nên khi nghe phổi thường không phát hiện rale ẩm hay rale nổ.
Tuy nhiên, nếu bệnh diễn tiến thành viêm phế quản hoặc viêm phổi, bác sĩ có thể nghe thấy âm thở bất thường.

Cận Lâm Sàng Trong Chẩn Đoán Hội Chứng Viêm Long Đường Hô Hấp Trên

Chẩn đoán hội chứng viêm long đường hô hấp trên chủ yếu dựa vào triệu chứng lâm sàng. Tuy nhiên, trong một số trường hợp cần thực hiện các xét nghiệm cận lâm sàng để đánh giá mức độ viêm nhiễm, xác định nguyên nhân gây bệnh và phát hiện biến chứng nếu có. sinh, test phát hiện virus và chẩn đoán hình ảnh.

Xét Nghiệm Hỗ Trợ Chẩn Đoán

Công thức máu (Complete Blood Count – CBC)

Xét nghiệm công thức máu là một trong những xét nghiệm đầu tiên được chỉ định để đánh giá tình trạng viêm nhiễm trong cơ thể. Các chỉ số quan trọng gồm:

Bạch cầu (WBC – White Blood Cell Count):
- Tăng cao (>10.000/mm³): Gợi ý nhiễm khuẩn, đặc biệt nếu có sự gia tăng của bạch cầu đa nhân trung tính (Neutrophil).
- Bạch cầu lympho tăng cao: Gợi ý nhiễm virus, thường gặp trong cúm, cảm lạnh hoặc viêm đường hô hấp trên do virus.
- Bạch cầu ái toan (Eosinophil) tăng: Gợi ý viêm đường hô hấp liên quan đến dị ứng.
CRP (C-reactive Protein) và ESR (Tốc độ lắng máu – Erythrocyte Sedimentation Rate):
- CRP tăng cao khi có viêm nhiễm cấp tính, đặc biệt trong nhiễm khuẩn.
- ESR tăng trong các trường hợp viêm nhiễm kéo dài hoặc bệnh lý hệ thống.

Xét Nghiệm Vi Sinh Xác Định Tác Nhân Gây Bệnh

Trong một số trường hợp nghi ngờ viêm nhiễm do vi khuẩn hoặc virus đặc hiệu, bác sĩ có thể chỉ định các xét nghiệm vi sinh để tìm tác nhân gây bệnh.

Cấy dịch họng và xét nghiệm PCR

Cấy dịch họng giúp xác định vi khuẩn gây viêm họng, viêm amidan (ví dụ: Streptococcus pyogenes).
PCR (Polymerase Chain Reaction) giúp phát hiện nhanh virus cúm, SARS-CoV-2, RSV (Respiratory Syncytial Virus).

Test Nhanh Phát Hiện Virus

Test nhanh cúm (Influenza Rapid Test)

Giúp phát hiện virus cúm A và B chỉ trong 15-30 phút.
Thực hiện bằng cách lấy mẫu dịch tỵ hầu hoặc dịch họng.
Độ nhạy cao trong 48 giờ đầu sau khi khởi phát triệu chứng.

Test nhanh COVID-19 và RSV

Test nhanh kháng nguyên SARS-CoV-2 giúp sàng lọc ca nghi nhiễm.
Test RSV giúp phát hiện virus gây viêm đường hô hấp trên ở trẻ em.

Chẩn Đoán Hình Ảnh

Mặc dù viêm long đường hô hấp trên không ảnh hưởng đến phổi, nhưng nếu có nghi ngờ biến chứng, bác sĩ có thể chỉ định các phương pháp chẩn đoán hình ảnh để kiểm tra mức độ tổn thương.

Chụp X-quang phổi

Chỉ định khi nghi ngờ biến chứng viêm phổi.
Hình ảnh X-quang có thể giúp phân biệt viêm đường hô hấp trên với viêm phế quản hoặc viêm phổi.
Nếu phổi bình thường, nhiều khả năng bệnh vẫn khu trú ở đường hô hấp trên.

Nội soi tai – mũi – họng

Giúp kiểm tra trực tiếp tình trạng viêm nhiễm tại mũi, xoang, họng và thanh quản.
Được chỉ định trong trường hợp viêm xoang kéo dài, viêm amidan tái phát nhiều lần hoặc nghi ngờ viêm thanh quản mạn tính.

Nếu bạn có bất kỳ câu hỏi nào, đừng ngần ngại để lại phản hồi cho DrKam qua hotline 0917.05.99.33 để được đội ngũ chuyên gia của DrKam tư vấn miễn phí nhé!