Dấu hiệu và đường lây lan bệnh sùi mào gà trong miệng

Trong khi nhiều người đã quen thuộc với sùi mào gà ở bộ phận sinh dục, thì bệnh sùi mào gà trong miệng vẫn còn là chủ đề ít được nhắc đến  dù thực tế không hề hiếm gặp. Vậy làm sao để nhận biết sớm bệnh sùi mào gà trong miệng, điều trị đúng hướng và tránh biến chứng nguy hiểm? Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn hiểu rõ căn bệnh này dưới góc nhìn y khoa chính thống.

Bệnh sùi mào gà trong miệng là gì?

Sùi mào gà trong miệng là một dạng nhiễm trùng do virus Human Papillomavirus (HPV) gây ra, chủ yếu thuộc chủng HPV-6 và HPV-11 – là những chủng gây tổn thương lành tính trên niêm mạc. Tuy nhiên, một số trường hợp có thể nhiễm chủng nguy cơ cao như HPV-16, 18 – liên quan đến ung thư vòm họng hoặc amidan.

Virus HPV lây nhiễm vào lớp biểu mô niêm mạc miệng, tạo ra các tổn thương tăng sinh dạng sùi, có thể mọc rải rác hoặc tập trung thành mảng, thường xuất hiện ở:

• Lưỡi (đặc biệt mặt dưới lưỡi)
• Vòm họng, amidan
• Lợi, môi trong, mặt trong má
• Sàn miệng hoặc khẩu cái mềm

Đặc điểm của các tổn thương này là có xu hướng lan rộng dần, không gây đau rõ rệt nhưng dễ chảy máu khi ăn uống hoặc va chạm. Chúng có thể đơn độc hoặc mọc thành cụm, nhìn giống như mào gà hoặc súp lơ nhỏ.

Phân biệt sùi mào gà miệng với loét miệng thông thường

• Sùi mào gà: Tổn thương sùi màu hồng nhạt hoặc trắng, sờ vào mềm, không đau, không loét.
• Loét áp-tơ, nhiệt miệng: Tổn thương nông, có viền đỏ, đau rát, tự khỏi sau vài ngày.

Chính sự không đau, không viêm cấp tính khiến bệnh sùi mào gà trong miệng dễ bị bỏ sót cho đến khi tổn thương phát triển rõ, lan rộng hoặc ảnh hưởng thẩm mỹ, chức năng ăn uống.

Dấu hiệu bệnh sùi mào gà trong miệng thường gặp

Bệnh sùi mào gà trong miệng thường có diễn tiến âm thầm, không gây đau hay viêm cấp tính rõ ràng nên rất dễ bị bỏ qua. Người mắc bệnh thường không nhận ra các triệu chứng cho đến khi tổn thương tăng sinh rõ hoặc ảnh hưởng đến ăn uống, phát âm, hoặc thẩm mỹ vùng môi miệng.

Các dấu hiệu sùi mào gà miệng có thể xuất hiện sau vài tuần đến vài tháng kể từ khi tiếp xúc với nguồn lây nhiễm HPV – phổ biến nhất là qua quan hệ bằng miệng không có bảo vệ. Dưới đây là những biểu hiện thường gặp:

Xuất hiện tổn thương dạng sùi ở niêm mạc miệng

• Tổn thương ban đầu thường nhỏ, nhô cao, màu hồng nhạt hoặc trắng đục
• Có thể mọc đơn độc hoặc tạo thành cụm giống mào gà hoặc súp lơ
• Sờ vào mềm, không đau, không loét, dễ chảy máu nếu bị va chạm
• Vị trí hay gặp: 
  • Mặt dưới hoặc cạnh bên của lưỡi
  • Mặt trong môi hoặc má
  • Vòm họng, amidan, sàn miệng

Nhiều người nhầm lẫn những tổn thương này với mụn cóc sinh dục ở miệng, đặc biệt khi xuất hiện gần vùng hầu họng nơi ít được quan sát thường xuyên.

Hơi thở có mùi lạ, hôi miệng dai dẳng

Tổn thương sùi phát triển ở vùng miệng họng có thể tạo điều kiện cho vi khuẩn bám dính, gây mùi hôi khó chịu dù vệ sinh răng miệng đều đặn. Nếu hôi miệng xuất hiện cùng với mảng sùi trong khoang miệng, đó có thể là dấu hiệu của bệnh sùi mào gà trong miệng.

Cảm giác vướng, khó chịu khi nuốt hoặc phát âm

Khi các nốt sùi phát triển ở vùng sau họng hoặc amidan, người bệnh có thể cảm thấy:

• Vướng cổ họng khi nuốt
• Khó phát âm do cọ xát vào tổn thương
• Cảm giác ngứa họng, khô họng dù không có viêm rõ

Những triệu chứng này thường dai dẳng và không đáp ứng với các thuốc điều trị viêm họng thông thường.

Một số trường hợp kèm nổi hạch vùng cổ, không sốt

Ở giai đoạn tiến triển, nếu tổn thương lan sâu hoặc gây phản ứng miễn dịch tại chỗ, người bệnh có thể:

• Nổi hạch nhỏ dưới hàm hoặc cổ
• Không sốt, không đau rát họng rõ nhưng vẫn cảm giác khó chịu khi nuốt
• Hạch thường không di động nhiều, không nóng đỏ

Điều này càng khiến bệnh dễ bị nhầm với các viêm họng mạn, viêm amidan quá phát, gây trì hoãn chẩn đoán đúng.

Bệnh sùi mào gà trong miệng thường khởi phát âm thầm và có biểu hiện không điển hình. Các tổn thương sùi mềm, không đau, dễ bị bỏ qua hoặc nhầm lẫn với loét miệng, viêm họng thông thường. Do đó, nếu phát hiện mụn cóc sinh dục ở miệng hoặc vùng lưỡi, họng có những mảng sùi bất thường đặc biệt sau khi có quan hệ bằng miệng không an toàn cần đi khám chuyên khoa để được đánh giá và xét nghiệm HPV kịp thời.

Bệnh sùi mào gà trong miệng lây qua đường nào?

Nhiều người cho rằng sùi mào gà chỉ lây qua đường sinh dục. Tuy nhiên, thực tế cho thấy bệnh sùi mào gà trong miệng có thể xuất hiện thông qua những hình thức tiếp xúc tưởng như “an toàn”, đặc biệt là quan hệ bằng miệng (oral sex). Hiểu rõ cơ chế lây truyền của virus HPV sẽ giúp bạn phòng ngừa hiệu quả hơn.

Quan hệ bằng miệng không bảo vệ là con đường lây nhiễm chính

Virus HPV lây truyền chủ yếu qua tiếp xúc da niêm mạc trực tiếp, đặc biệt khi vùng tiếp xúc có tổn thương nhỏ (mắt thường không nhìn thấy). Trong trường hợp quan hệ bằng miệng, nếu đối phương đang mang virus HPV ở bộ phận sinh dục, âm hộ, dương vật hoặc hậu môn, việc tiếp xúc trực tiếp sẽ tạo điều kiện cho virus:

• Xâm nhập vào niêm mạc miệng họng
• Gây nhiễm trùng khu trú, dẫn đến các tổn thương dạng sùi tại chỗ
• Không cần phải có quan hệ xâm nhập sâu vẫn có thể lây

Thậm chí, ngay cả khi người mang virus không có triệu chứng hoặc tổn thương sùi rõ ràng, HPV vẫn có thể hiện diện và lây truyền trong dịch tiết sinh dục, nước bọt.

Hôn sâu khi có vết thương nhỏ trong miệng

Dù ít phổ biến hơn so với oral sex, nhưng hôn sâu (french kiss) trong khi có nhiệt miệng, chảy máu chân răng, xước môi… cũng có thể làm tăng nguy cơ lây truyền HPV đặc biệt nếu cả hai người cùng có tổn thương niêm mạc. Nguy cơ tăng cao hơn nếu đối phương có mụn cóc sinh dục ở miệng hoặc đang mang virus dạng tiềm ẩn.

Dùng chung đồ dùng cá nhân 

Mặc dù HPV không sống lâu ngoài cơ thể, nhưng trong điều kiện ẩm ướt (bàn chải đánh răng, dao cạo râu, ly uống nước chưa rửa kỹ…), vẫn có nguy cơ lây nhiễm gián tiếp, nhất là trong môi trường sống chung, phòng khám nha khoa không tiệt trùng tốt, hoặc sử dụng thiết bị thẩm mỹ miệng kém vệ sinh.

Tuy nhiên, so với quan hệ bằng miệng, con đường lây gián tiếp này được đánh giá là hiếm gặp hơn và ít gây bệnh hơn.

Lây từ mẹ sang con trong quá trình sinh nở

Trường hợp người mẹ nhiễm HPV sinh dục trong lúc mang thai có thể làm lây virus sang trẻ sơ sinh khi sinh thường. Trẻ có thể mắc papillomatosis hô hấp tái phát, một dạng bệnh lý liên quan đến sùi mào gà ở thanh quản vùng lân cận miệng dẫn đến biến chứng hô hấp nếu không được phát hiện sớm.

Bệnh sùi mào gà trong miệng chủ yếu lây qua quan hệ bằng miệng không sử dụng biện pháp bảo vệ, nhưng cũng có thể lan truyền qua các hình thức tiếp xúc miệng miệng hoặc gián tiếp trong điều kiện đặc biệt. Quan trọng hơn cả là, người nhiễm HPV có thể không có biểu hiện nào nhưng vẫn có khả năng lây bệnh, khiến việc phòng ngừa trở nên khó khăn nếu không kiểm tra định kỳ và áp dụng hành vi tình dục an toàn.

Sùi mào gà miệng có nguy hiểm không? Có chữa khỏi được không?

Bệnh sùi mào gà trong miệng nhìn chung có tiến triển lành tính nếu được phát hiện sớm và điều trị đúng. Tuy nhiên, nếu chủ quan hoặc bỏ qua triệu chứng, bệnh có thể lan rộng gây biến dạng vùng miệng họng, ảnh hưởng đến ăn uống, giao tiếp và tâm lý người bệnh.

Tổn thương dạng sùi có thể mọc rải rác hoặc thành mảng lớn ở lưỡi, vòm họng, amidan… Nếu không được can thiệp, chúng có nguy cơ chảy máu, nhiễm trùng thứ phát hoặc tái phát nhiều lần. Đặc biệt, với những trường hợp nhiễm chủng HPV nguy cơ cao (như HPV-16, 18), bệnh có thể liên quan đến ung thư vòm họng hoặc amidan sau nhiều năm.

Hiện nay, không có phương pháp nào tiêu diệt hoàn toàn virus HPV trong cơ thể. Tuy nhiên, người bệnh có thể kiểm soát tốt tình trạng bằng các phương pháp như đốt laser, áp lạnh, chấm thuốc tại chỗ và nâng cao miễn dịch. Khi điều trị sớm, tổn thương thường mất hoàn toàn và thời gian tái phát kéo dài hoặc không tái phát trong nhiều năm.

Tóm lại, bệnh sùi mào gà trong miệng có thể nguy hiểm nếu để muộn, nhưng hoàn toàn có thể kiểm soát nếu được chẩn đoán và điều trị kịp thời, kết hợp theo dõi y tế định kỳ.