Chứng khô miệng: Nguyên nhân, hậu quả, điều trị và phòng ngừa

Khô miệng là một triệu chứng chứ không phải là một bệnh lý. Chứng này chiếm khoảng 10% dân số, khoảng 70% số bệnh nhân mắc chứng khô miệng gặp nhiều phiền phức. Tuy nhiên, nếu nguyên nhân bệnh lý, cần tìm nguyên nhân và chữa khô miệng bằng thuốc nếu cần thiết, tránh ảnh hưởng đến sức khỏe.

Hãy cùng DrKam tìm hiểu thông qua bài viết này nhé!

1. Khô miệng là gì?

Nước bọt giúp ngăn ngừa sâu răng bằng cách trung hòa acid do vi khuẩn tạo ra, hạn chế sự phát triển của vi khuẩn và rửa trôi các mảnh thức ăn. Nước bọt cũng giúp tăng cường khả năng cảm nhận vị, giúp dễ dàng nhai và nuốt hơn. Ngoài ra, các enzym trong nước bọt hỗ trợ quá trình tiêu hóa.

Khô miệng là tình trạng các tuyến nước bọt trong miệng không tạo đủ nước bọt để giữ cho miệng ẩm ướt. Khô miệng thường do tác dụng phụ của một số loại thuốc, lão hóa hoặc do xạ trị ung thư. Trường hợp ít phổ biến hơn, khô miệng do bệnh lý ảnh hưởng trực tiếp đến tuyến nước bọt gây ra.

2. Nguyên nhân gây khô miệng

Khô miệng xảy ra khi các tuyến nước bọt không hoạt động bình thường, dẫn đến lượng nước bọt tiết ra không đủ. Dưới đây là các nguyên nhân chính:

2.1 Thuốc

Nhiều loại thuốc, bao gồm thuốc kê đơn và không kê đơn, có thể gây khô miệng như một tác dụng phụ. Đặc biệt, thuốc điều trị trầm cảm, hạ huyết áp, an thần, kháng histamine, thuốc giãn cơ, thuốc thông mũi, và thuốc giảm đau có khả năng cao gây khô miệng.

2.2 Sự lão hóa

Người cao tuổi thường gặp phải tình trạng khô miệng do sử dụng nhiều loại thuốc và sự suy giảm chức năng của tuyến nước bọt. Ngoài ra, lão hóa cũng ảnh hưởng đến quá trình chuyển hóa thuốc và sức khỏe tổng thể.

2.3 Liệu pháp điều trị ung thư

Các phương pháp điều trị như hóa trị và xạ trị cho đầu và cổ có thể gây tổn thương tuyến nước bọt, dẫn đến giảm sản xuất nước bọt. Trong một số trường hợp, lượng nước bọt có thể phục hồi sau điều trị, nhưng tổn thương vĩnh viễn cũng có thể xảy ra.

2.4 Tổn thương thần kinh

Chấn thương hoặc phẫu thuật vùng đầu và cổ có thể gây tổn thương dây thần kinh điều khiển tuyến nước bọt, làm giảm lượng nước bọt được tiết ra.

2.5 Các bệnh lý khác

Một số bệnh lý như tiểu đường, đột quỵ, nhiễm nấm (tưa miệng), bệnh Alzheimer, và các bệnh tự miễn như hội chứng Sjogren, HIV/AIDS cũng có thể gây khô miệng. Thói quen ngáy và thở bằng miệng cũng có thể làm tình trạng này trầm trọng hơn.

2.6 Sử dụng thuốc lá và rượu

Hút thuốc lá và uống rượu làm tăng nguy cơ khô miệng, khiến tình trạng này trở nên tồi tệ hơn. Hút thuốc có thể làm giảm chức năng của tuyến nước bọt, đặc biệt là vào ban đêm.

2.7 Sử dụng ma túy

Một số loại ma túy như methamphetamine và cần sa có thể gây khô miệng nghiêm trọng, làm hỏng răng và ảnh hưởng đến việc tiết nước bọt.

2.8 Các nguyên nhân khác

– Thiếu tuyến nước bọt: Hiếm gặp nhưng có thể xảy ra.

– Nhiễm trùng tuyến nước bọt: Có thể do virus (ví dụ: quai bị), vi khuẩn hoặc nấm gây ra.

– Bệnh tuyến nước bọt tự miễn: Hội chứng Sjogren là nguyên nhân phổ biến gây phá hủy các mô tuyến nước bọt.

– Teo tuyến nước bọt do xạ trị: Xảy ra khi điều trị ung thư ở đầu và cổ.

– Sỏi tuyến nước bọt và ung bướu: Có thể làm tắc nghẽn hoặc tổn thương tuyến nước bọt.

– Mất nước: Do xuất huyết, tiểu tiện quá nhiều, nôn mửa, tiêu chảy, đổ mồ hôi, đái tháo đường, suy tim, hoặc hội chứng tăng urê máu.

– Chứng khô miệng có thể do các vấn đề sức khỏe như thở bằng miệng, bệnh tự miễn, đột quỵ, hoặc Alzheimer.

– Bệnh lý khác: Thiếu máu, rối loạn nội tiết, căng thẳng, lo âu, và thiếu hụt dinh dưỡng cũng có thể là nguyên nhân.

2.9 Chấn thương vùng đầu cổ

Tổn thương thần kinh do chấn thương hoặc phẫu thuật vùng đầu cổ có thể làm giảm khả năng sản xuất nước bọt.

Hậu quả của khô miệng đối với cơ thể

Khi miệng ở tình trạng có rất ít hoặc không có nước bọt sẽ ảnh hưởng rất nhiều. Nước bọt giúp cơ thể cảm nhận mùi vị và tiêu hóa khi ăn uống. Nước bọt làm sạch thức ăn dư thừa còn mắc lại ở răng và làm giảm mức acid giúp ngăn ngừa hỏng men răng.

Do thiếu nước bọt làm sạch những mảnh thức ăn còn sót lại, hơi thở của những người khô miệng thường có mùi khó chịu (hôi miệng).

3. Điều trị

3.1 Tăng lượng chất lỏng

Để tuyến nước bọt sản xuất và duy trì nước bọt cung cấp, cơ thể cần được cung cấp đủ lượng nước cần thiết trong suốt cả ngày. Mỗi ngày mỗi người nên uống tối thiểu trng điều kiện bình thường 1,5 – 2 lít nước, có thể nhiều hơn ở những đối tượng hoạt động thể chất nhiều, ra nhiều mồ hôi.

Bên cạnh nước lọc, có thể bổ sung chất lỏng cho cơ thể từ các nguồn thực phẩm khác như: sữa chua, nước dừa, trà thảo dược, món ăn lỏng, trái cây, rau xanh,… 

3.2 Duy trì sức khỏe răng miệng

Chứng khô miệng có thể xuất phát từ các vấn đề răng miệng, vì thế hãy đảm bảo vệ sinh sạch sẽ bằng cách:

Dùng dưỡng ẩm môi, giữ cho môi không bị khô và nứt nẻ.

Đánh răng sau bữa ăn, làm sạch thức ăn thừa và mảng bám bằng kem đánh răng có chứa Flour và chỉ nha khoa.

3.3 Thở bằng mũi

Một cách hiệu quả để ngăn ngừa chứng khô miệng, đặc biệt là khô miệng do thời tiết khô hanh, thiếu ẩm là thở hoàn toàn bằng mũi. Song nhiều người không có thói quen này, nhất là thở về ban đêm, chứng ngáy ngủ càng làm cho tình trạng khô miệng nghiêm trọng hơn.

Ngoài ra, nên đặt máy làm ẩm hoặc chậu nước trong phòng để bổ sung độ ẩm, đặc biệt nếu bạn sử dụng điều hòa thường xuyên.

3.4 Dùng thực phẩm hỗ trợ giảm khô miệng

Một số loại thực phẩm tốt được chứng minh giúp tăng hoạt động của tuyến nước bọt, ngăn ngừa tình trạng khô miệng tốt như:

Cây lô hội

Dùng nước ép cây lô hội để súc miệng vài lần trong ngày hoặc uống trực tiếp có tác dụng kích thích vị giác, bảo vệ niêm mạc miệng rất tốt. Ngoài ra, nếu khô miệng nghiêm trọng, nhất là trong những ngày thời tiết khô thì có thể bôi gel lô hội trong và ngoài miệng, sau đó rửa sạch bằng nước.

Gừng

Nhai một ít gừng tươi là cách tự nhiên mà hiệu quả để cải thiện tình trạng khô miệng, ngoài ra nên duy trì thói quen uống trà gừng mỗi ngày.

Nước chanh

Nước chanh không chỉ có tác dụng khử mùi, làm sạch miệng mà còn thúc đẩy quá trình sản xuất nước bọt. Từ đó hơi thở hôi và tình trạng khô miệng sẽ được loại bỏ, có thể nhâm nhi nước chanh cùng mật ong để dễ uống hơn và bảo vệ dạ dày, răng miệng khỏi nồng độ acid cao.

Nhai kẹo cao su không đường

Nhai kẹo cao su là cách rất tốt để tuyến nước bọt hoạt động nhiều hơn, giữa cho miệng luôn ẩm và sạch. Tuy nhiên nên sử dụng kẹo cao su không đường để ngừa sâu răng.

3.5 Điều trị khô miệng nghiêm trọng

– Chỉ định thuốc kích thích tiết nước bọt: Bác sĩ kê đơn pilocarpine hoặc cevimeline để kích thích sản xuất nước bọt. Cả hai đều là thuốc chủ vận cholinergic. Cevimeline (30mg uống 3 lần/ngày) có hoạt tính trên thụ thể M2 (tim) kém hơn so với pilocarpine và thời gian bán thải dài hơn; tác dụng phụ chính là buồn nôn. Pilocarpine (5mg uống 3 lần/ngày) được dùng sau khi loại trừ các chống chỉ định về nhãn khoa và tim mạch; dụng phụ bao gồm đỏ bừng, đổ mồ hôi và đa niệu.

– Bảo vệ răng: Để ngăn ngừa sâu răng, nha sĩ lắp các khay chứa florua, loại khay này được nạp đầy florua (1,1% natri florua hoặc 0,4% thiếc florua) và đeo trên răng vào ban đêm. Nên sử dụng thêm chất súc miệng chlorhexidine hàng tuần để kiểm soát sâu răng.

4. Phòng ngừa bệnh khô miệng

Để phòng ngừa bệnh hiệu quả, bạn có thể tham khảo một số gợi ý dưới đây:

– Uống nhiều nước. Cố gắng uống khoảng tám cốc nước mỗi ngày, mỗi lần uống từng ngụm và thường xuyên.

– Sử dụng máy tạo độ ẩm, đặc biệt là trong phòng ngủ, để ngăn ngừa khô miệng vào ban đêm.

– Tập thở bằng mũi chứ không phải bằng miệng.

– Vệ sinh răng miệng thường xuyên bằng kem đánh răng, nước súc miệng và chỉ nha khoa.

– Thăm khám nha sĩ nếu có vấn đề bất thường về răng miệng.

Tránh xa:

–  Thuốc không kê đơn có thể gây khô miệng, chẳng hạn như thuốc kháng histamine và thuốc thông mũi. Hỏi bác sĩ về một phương pháp điều trị hoặc thuốc khác.

– Caffeine, thuốc lá và rượu…

– Nước súc miệng có chứa cồn.

Nước súc miệng DrKam và xịt miệng DrKam là bộ đôi sản phẩm duy nhất trên thị trường có sự kết hợp giữa thành phần kháng khuẩn Chlorhexidine nhập khẩu trực tiếp từ Đức và các thành phần thiên nhiên như tinh dầu chanh, tinh dầu quế, tinh dầu cam, hương bạc hà,… Có tác dụng:

– Ngăn ngừa và khử mùi hôi miệng, đem lại hơi thở thơm tho

– Dứt điểm tình trạng viêm lợi, giảm đau nhức răng

– Ngăn ngừa sâu răng

– Vệ sinh răng miệng họng hàng ngày

Sản phầm 4 không: Không cồn, không cay, không gây khô miệng, không chất bảo quản

Nếu bạn cần tư vấn thêm về các bệnh lý răng miệng hãy liên hệ đến hotline 0917.05.99.33 để được đội ngũ chuyên gia bác sĩ của DrKam tư vấn miễn phí.