Bệnh viêm họng: Nguyên nhân, 5 thể thường gặp, triệu chứng, điều trị và dự phòng

Theo thống kê cho thấy, viêm họng là một bệnh lý phổ biến nhất về chuyên khoa tai mũi họng ở nước ta, chiếm từ 40 – 65% dân số tùy theo từng vùng, miền, điều kiện sống và sinh hoạt. Viêm họng là chứng bệnh phổ biến ở cả trẻ em và người lớn, thường gặp trong thời điểm giao mùa. Bệnh gây ra cảm giác khó chịu và đau rát ở cổ họng, khiến cơ thể mệt mỏi.

Hãy cùng DrKam tìm hiểu thông qua bài viết này nhé!

1. Viêm họng là gì?

Viêm họng là tình trạng viêm nhiễm niêm mạc họng và hầu. Khi bị bệnh, bạn sẽ cảm thấy đau rát ở cổ họng, đặc biệt là khi nuốt. Thông thường, bệnh sẽ tự khỏi hẳn sau một tuần, mà không để lại biến chứng gì. Đối với những trường hợp nặng, bệnh có thể gây viêm amidan. Bệnh có thể tồn tại ở dạng cấp tính hay mãn tính

2. Nguyên nhân gây viêm họng

2.1. Do virus

Theo thống kê, khoảng 90% số ca viêm họng là do virus gây ra. Virus gây viêm họng đến từ các bệnh phổ biến như cảm cúm, bệnh sởi, thủy đậu, quai bị, bạch cầu đơn nhân.

Các loại virus có khả năng cao gây viêm họng như: virus cúm A và virus cúm B, coronavirus và parainfluenza virus,…

2.2 Do vi khuẩn

Khi cơ thể tiếp xúc với vi khuẩn, người bị có thể xuất hiện các triệu chứng viêm họng. Viêm họng do vi khuẩn thường gặp nhất là phế cầu, tụ cầu và nguy hiểm nhất là liên cầu khuẩn β tan huyết trong nhóm A gây ra nhiều biến chứng nguy hiểm.

2.3 Do dị ứng

Hệ thống miễn dịch của cơ thể phản ứng với các tác nhân gây dị ứng như bụi, mạt nhà, phấn hoa, cỏ và lông thú cưng bằng cách tiết ra các chất gây ra các triệu chứng viêm họng như nghẹt mũi, chảy nước mắt, hắt hơi, ngứa cổ họng…

2.4. Không khí

Số ca mắc viêm họng cao điểm vào mùa đông lạnh. Không khí khô và lạnh là nguyên nhân phổ biến khiến cổ họng bị khô, ngứa và ho.

2.5. Chất kích thích

Ngoài ô nhiễm không khí, các chất kích thích như thuốc lá hoặc các loại hóa chất như sản phẩm tẩy rửa cũng là nguyên nhân gây ra bệnh viêm họng.

Thuốc lá, rượu bia, thuốc xịt chứa hóa chất, đồ ăn cay nóng,… làm cháy lớp lót ở niêm mạc họng dẫn đến viêm.

2.6. Tác động cơ học

Một số tác động gây ra tình trạng căng cơ kéo dài trong cổ họng như la hét, hát và nói to trong một thời gian dài, mắc dị vật hay va chạm mạnh vào vùng họng… cũng khiến vùng họng bị đau rát, dẫn đến viêm họng.

2.7. Bệnh trào ngược dạ dày thực quản (GERD)

Bệnh trào ngược dạ dày thực quản xuất hiện khi axit trào ngược từ dạ dày lên thực quản. Việc axit làm tổn thương niêm mạc thực quản, gây ra các triệu chứng như ợ nóng, ợ chua và trào ngược axit cũng làm ảnh hưởng đến vùng cổ họng, gây ra viêm họng.

2.8. Nhiễm HIV

Người nhiễm HIV thường có hệ miễn dịch suy yếu, tạo điều kiện thuận lợi cho các loại vi khuẩn, virus tấn công qua vùng cổ họng, gây bệnh viêm họng.

2.9. Khối u

Các khối u ở vùng họng xuất hiện nhiều ngày không khỏi cũng là nguyên nhân gây ra tình trạng viêm loét họng.

3. Các thể viêm họng thường gặp và triệu chứng

3.1 Viêm họng cấp tính

Viêm họng cấp tính là loại bệnh khá phổ biến, có thể xuất hiện riêng biệt nhưng thường xuất hiện cùng với các bệnh Viêm VA, Viêm amidan, phát ban, cúm, sởi, bạch hầu, ho gà, vincent, tinh hồng nhiệt hoặc một số bệnh về máu. Bệnh dễ lây khi tiếp xúc qua đường dịch mũi, họng hay nước bọt. Trên lâm sàng thường phân ra hai loại là: viêm họng đỏ và viêm họng trắng.

Viêm họng cấp tính là dạng bệnh rất hay gặp trong mùa lạnh. Các bác sĩ thường chẩn đoán viêm họng cấp dựa vào các triệu chứng toàn thân như cảm giác ớn lạnh, gai rét kèm theo nhức mỏi người (khi viêm họng do virus), xuất hiện Hội chứng nhiễm khuẩn như sốt, môi khô, lưỡi bẩn (khi viêm họng do vi khuẩn). Các triệu chứng cơ năng khác bao gồm cảm giác khô rát họng; đau họng, nuốt đau nhói lên tai; giai đoạn đầu ho khan sau đó ho có đờm; có thể kèm theo khàn tiếng (nếu bị viêm lan xuống họng thanh quản).

3.2 Viêm họng mạn tính

Viêm họng mạn tính là tình trạng viêm lan tỏa ở họng, rất hay gặp và thường phối hợp với các bệnh viêm mũi, viêm xoang mạn tính hay đôi khi với viêm thanh, khí phế quản mạn tính. Viêm họng mạn tính được thể hiện dưới 3 hình thức: Xuất tiết, quá phát và teo. Thể điển hình là viêm họng mạn tính tỏa lan, viêm họng mạn tính khu trú gồm có viêm VA mạn tính và viêm amidan mạn tính.

Nguyên nhân chủ yếu do viêm mũi xoang mạn tính, đặc biệt là viêm xoang sau. Việc tiếp xúc thường xuyên với khói bụi, bụi vôi, hơi hóa học, bụi xi măng và các chất kích thích như thuốc lá, rượu…Ngoài ra còn do các vấn đề cơ địa như dị ứng, tạng khớp, suy gan, đái đường…

Bác sĩ thường chẩn đoán viêm họng mạn tính dựa vào các triệu chứng toàn thân. Ví dụ điển hình là viêm họng mạn tính tỏa lan thường gây cho người bệnh cảm giác cay họng, khô họng, ngứa và vướng họng. Những cảm giác này rất rõ ràng vào buổi sáng lúc mới thức dậy. Bệnh nhân thường phải cố ho khạc, đằng hắng để làm long đờm; khi nuốt có cảm giác vướng và đau; ho húng hắng; giọng nói trầm đục. Những bệnh nhân có thói quen uống rượu, hút thuốc lá hoặc nói nhiều thì các triệu chứng trên lại tăng thêm.

3.3 Viêm họng xung huyết

Viêm họng xung huyết xuất hiện khá phổ biến trong thời điểm chuyển mùa. Thời tiết thay đổi thất thường khiến cơ thể không kịp thích ứng dễ bị ảnh hưởng đến sức khỏe, suy giảm sức đề kháng, dẫn đến hệ hô hấp bị tổn thương gây ra viêm họng xung huyết. Ngoài ra, bệnh còn thường gặp ở những người suy gan, rối loạn nội tiết, rối loạn dạ dày ruột. Đây là loại viêm họng khá nguy hiểm cần được nhanh chóng chữa trị.

Bệnh nhân mắc viêm họng xung huyết thường có cảm giác nóng cay trong họng kèm theo cơn ngứa, ho từng cơn. Cơn ho thường xuất hiện lúc bắt đầu đi ngủ. Để quá trình điều trị mang lại hiệu quả thì cần xác định đúng nguyên nhân để có phương pháp điều trị phù hợp.

3.4 Viêm họng giả mạc

Viêm họng giả mạc còn được gọi với tên khác là viêm họng bạch hầu, là một dạng bệnh viêm họng khá hiếm gặp. Nguyên nhân mắc bệnh viêm họng giả mạc là khi cơ thể bị tác động bởi trực khuẩn Klebs – Loeffler.

Dấu hiệu nhận biết đặc trưng là tại vùng niêm mạc họng sẽ xuất hiện màng giả mạc với màu trắng xám, dày, bám chắc vào niêm mạc họng và rất khó bóc, có thể lan rộng xuống thanh quản, dễ gây biến chứng khó thở viêm thanh quản cấp. Người bệnh cũng có thể bị sốt cao trên 38,5 độ C. Bệnh có thể xuất hiện ở nhiều độ tuổi khác nhau, tuy nhiên từ 2–7 tuổi là độ tuổi thường mắc bệnh nhất.

3.5 Viêm họng do liên cầu khuẩn

Viêm họng do liên cầu khuẩn là tình trạng họng đau rát do vi khuẩn Streptococcus gây ra. Bất kỳ độ tuổi, giới tính nào cũng đều có thể mắc viêm họng do liên cầu khuẩn. Tuy nhiên, độ tuổi mắc bệnh phổ biến nhất là ở trẻ từ 5 đến 15 tuổi. Thể viêm họng này rất nguy hiểm, nếu không được phát hiện sớm và điều trị kịp thời có thể dẫn đến các biến chứng như viêm thận, viêm tai giữa cấp, áp xe amidan, sốt thấp khớp. Người bệnh thường có các biểu hiện như nôn, đau đầu, amidan viêm to. Các triệu chứng thường nghiêm trọng hơn so với viêm họng do virus.

4. Những biến chứng có thể xảy ra khi viêm họng

Nếu để bệnh kéo dài hoặc chữa trị không đúng cách, bạn không chỉ gặp khó khăn trong sinh hoạt mà còn có thể gánh chịu những biến chứng nguy hiểm:

– Trong họng hình thành khối mủ khiến hơi thở có mùi khó chịu.

– Cơ thể có thể bị nhiễm khuẩn huyết gây viêm tim, viêm thận, trường hợp này chỉ xuất hiện ở viêm họng do liên cầu tan huyết.

– Bệnh có thể dẫn đến viêm xoang, viêm tai giữa cấp. Ngoài ra, người bệnh có thể bị viêm phế quản, viêm phổi thùy, áp xe phổi,…

Nếu bệnh tiến triển nặng, bạn nên tìm gặp bác sĩ để thăm khám tránh các biến chứng nguy hiểm.

5. Các thuốc điều trị viêm họng

– Nhóm thuốc giảm đau, hạ sốt (paracetamol, aspirin) thường được sử dụng để làm giảm các triệu chứng do viêm họng gây ra như: Sốt, đau họng, khó nuốt.

– Nhóm thuốc kháng viêm NSAID (ibuprofene, diclofenac…) thường được sử dụng để làm giảm các triệu chứng viêm (sưng, nóng, đỏ, đau) do viêm họng gây ra.

– Nhóm thuốc kháng viêm corticosteroid (prednisolon, dexamethasone, betamethasone…): Thường được sử dụng trong điều trị viêm họng ở tình trạng nặng.

– Dung dịch súc miệng: Trong thành phần thường có chứa các chất kháng khuẩn, kháng viêm và chất gây tê cục bộ. Giúp giảm đau và loại bỏ vi khuẩn ra khỏi miệng.

– Thuốc viên ngậm trị đau họng: Có tác dụng giảm đau và trị nhiễm khuẩn miệng, họng, trong thành phần thường có chứa kháng sinh, kháng khuẩn, kháng viêm và chất gây tê cục bộ.

– Nhóm thuốc kháng sinh: Thuốc được sử dụng chủ yếu trong điều trị viêm họng nhiễm khuẩn, giúp ngăn chặn sự phát triển của vi khuẩn và ngăn ngừa các biến chứng. Các thuốc kháng sinh có thể sử dụng ở dạng thuốc viên hay thuốc chích. Sau đây là một số nhóm thuốc kháng sinh thường được sử dụng:

– Nhóm thuốc beta-lactam: Amoxicillin kết hợp với axit clavulanic, cephalexin, ceftriaxone…

– Nhóm thuốc macrolid: Clarithromycin, erythromycin, azithromycin…

Đối với viêm họng do virus, thuốc kháng sinh không có tác dụng điều trị.

Cần lưu ý:

– Không nên sử dụng thuốc aspirin cho trẻ em vì gây ra hội chứng Reye (một dạng bệnh lý não – gan) rất nguy hiểm.

– Không được sử dụng thuốc giảm đau aspirin, nhóm thuốc kháng viêm non-steroid và nhóm thuốc corticosteroid cho người có tiền sử viêm loét dạ dày – tá tràng.

– Khi sử dụng các thuốc kháng sinh, người bệnh cần tuân theo đúng thời gian của phác đồ điều trị, tránh tự ý ngừng thuốc vì sẽ gây ra nguy cơ đề kháng kháng sinh.

– Việc sử dụng các thuốc trên có thể gây ra các tác dụng phụ nguy hiểm, người bệnh cần tuân theo đúng chỉ định điều trị của thầy thuốc, tránh tự ý sử dụng.

6. Điều trị viêm họng tại nhà

Đối với trường hợp nhẹ, chế độ ăn uống và sinh hoạt hợp lý sẽ giúp bạn khắc phục được chứng bệnh này. Dưới đây là một số cách chữa trị đơn giản ngay tại nhà, mà bạn có thể áp dụng ngay:

– Súc miệng bằng nước súc miệng sát khuẩn chứa Chlorhexidine như nước súc miệng DrKam: Có tác dụng sát khuẩn, làm giảm cảm giác đau rát đồng thời có tác dụng làm sạch khoang miệng rất tốt.

– Uống trà gừng mỗi ngày: Gừng là một vị thuốc dùng trong Đông Y có tác dụng tiêu viêm, kháng khuẩn. Ngoài ra gừng còn có khả năng làm sạch dịch đờm giúp thông thoáng mũi họng. Vì vậy bạn có thể cho một vài lát gừng tươi vào một ly nước ấm và uống đều đặn mỗi ngày. Để có mùi vị thơm ngon hơn, bạn có thể thêm vào một muỗng mật ong và nước cốt chanh.

– Sử dụng máy tạo độ ẩm: Nếu không khí khô quá mức, các triệu chứng của bệnh sẽ trở nên trầm trọng hơn. Lúc này, chỉ cần điều chỉnh độ ẩm căn phòng bằng cách sử dụng máy tạo độ ẩm, nhất là trong phòng sử dụng điều hòa hoặc vào mùa hanh khô. Ngoài ra, một số máy còn trang bị thêm hệ thống lọc không khí, hạn chế sự tấn công của bụi bẩn vào cổ họng và làm giảm cảm giác đau rát.

7. Cách phòng ngừa bệnh viêm họng

Để phòng ngừa bệnh viêm họng, người dân nên chú ý giữ ấm cổ họng, mũi, miệng, nhất là trong mùa lạnh.

Hạn chế uống nước đá nhưng phải thường xuyên uống nhiều nước lọc để cổ họng đủ độ ẩm. Nên vệ sinh răng miệng sạch sẽ, đặc biệt tập thói quen súc miệng bằng nước súc miệng hàng ngày

Hạn chế hút thuốc lá, uống rượu, ăn đồ cay nóng gây hại cho cổ họng. Nếu ở vùng khí hậu hanh khô, nên dùng máy tạo ẩm không khí. Tránh xa các yếu tố dễ gây dị ứng như phấn hoa, lông động vật. Luôn đeo khẩu trang khi đi ra nơi đông người nhằm tránh nguy cơ nhiễm virus, vi khuẩn…

Nước súc miệng chuẩn Y khoa DrKam sản phẩm duy nhất trên thị trường có sự kết hợp giữa thành phần kháng khuẩn Chlorhexidine nhập khẩu trực tiếp từ Đức và các thành phần thiên nhiên như tính dầu lá lấu, tinh dầu chanh, tinh dầu đinh hương, tinh dầu quế, tinh dầu cam, hương bạc hà,… Có tác dụng:

– Ngăn ngừa các bệnh đường hô hấp như: viêm họng, viêm amidan,…

– Chấm dứt chảy máu chân răng, viêm nướu, viêm nha chu

– Dứt điểm hôi miệng, đem lại hơi thở thơm tho

– Vệ sinh răng miệng họng hàng ngày

– Sản phẩm an toàn và lành tính, dùng được cho phụ nữ có thai và trẻ em từ 6 tuổi trở lên

Xịt miệng chuẩn Y khoa DrKam là với sự kết hợp giữa thành phần kháng khuẩn Chlorhexidine nhập khẩu trực tiếp từ Đức và các thành phần thiên nhiên như tinh dầu chanh, tinh dầu quế, tinh dầu cam, hương bạc hà,… Có tác dụng:

– Ngăn ngừa các bệnh đường hô hấp như: viêm họng, viêm amidan,…

– Dứt điểm hôi miệng

– Đem lại hơi thở thơm tho

– Sản phẩm an toàn và lành tính dùng được cho trẻ em từ 1 tuổi trở lên

Nếu bạn cần tư vấn thêm về các bệnh lý răng miệng hãy liên hệ đến hotline 0917.05.99.33 để được đội ngũ chuyên gia bác sĩ của DrKam tư vấn miễn phí