Ăn uống bị nhạt miệng là bệnh gì? Nguyên nhân do đâu

Gần đây bạn ăn uống kém ngon, cảm giác nhạt miệng kéo dài, dù món ăn vẫn đậm vị? Triệu chứng này tưởng như đơn giản nhưng lại có thể là dấu hiệu cảnh báo nhiều vấn đề sức khỏe nghiêm trọng. Vậy bị nhạt miệng là bệnh gì? Những nguyên nhân nào khiến vị giác mất dần hoặc thay đổi bất thường? Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn hiểu rõ và tìm được hướng xử lý phù hợp.

Bị nhạt miệng là bệnh gì?

Bị nhạt miệng là bệnh gì? Là tình trạng người bệnh cảm thấy ăn uống không còn ngon miệng, giảm hoặc mất cảm giác về vị mặn, ngọt, chua, đắng của thực phẩm, mặc dù món ăn không hề thay đổi về hương vị. Trong y học, triệu chứng này được xếp vào nhóm rối loạn vị giác, với các thuật ngữ như hypogeusia (giảm vị giác) hoặc ageusia (mất vị giác hoàn toàn). Đây không chỉ là một cảm giác chủ quan, mà còn có thể là biểu hiện lâm sàng của nhiều bệnh lý tiềm ẩn.

Có nhiều nguyên nhân khiến người bệnh cảm thấy miệng bị nhạt, trong đó phổ biến nhất là thiếu kẽm, nhiễm virus (như COVID-19), tác dụng phụ của thuốc, viêm xoang làm giảm khứu giác, và các rối loạn thần kinh hoặc nội tiết như suy giáp, tiểu đường. Ngoài ra, yếu tố tâm lý như căng thẳng, trầm cảm kéo dài cũng ảnh hưởng không nhỏ đến chức năng vị giác.

Một số người còn mô tả triệu chứng này bằng các từ như: miệng lạt, miệng lạc, lạc miệng, hay nhạt mồm nhạt miệng, tuy khác nhau về cách nói nhưng đều phản ánh sự suy giảm cảm nhận vị.

Tình trạng này tuy không nguy hiểm ngay tức thì, nhưng nếu kéo dài sẽ ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống, dinh dưỡng và tâm lý. Việc tìm hiểu bị nhạt miệng là bệnh gì và khám đúng chuyên khoa là cần thiết để có hướng điều trị phù hợp.

Các nguyên nhân gây nhạt miệng phổ biến trong y khoa

Tình trạng mất hoặc giảm vị giác có thể là hậu quả của nhiều yếu tố từ cơ bản như thiếu vi chất, cho đến nghiêm trọng hơn như tổn thương thần kinh hoặc bệnh lý toàn thân. Dưới đây là các nhóm nguyên nhân chính cần chú ý.

Kẽm là vi chất thiết yếu cho hoạt động của hàng loạt enzyme, trong đó có những enzyme chịu trách nhiệm truyền tín hiệu vị giác và khứu giác. Thiếu kẽm làm giảm chức năng tế bào vị giác, dẫn đến tình trạng ăn không cảm nhận vị.

Đây là nguyên nhân phổ biến nhất khi bệnh nhân đến khám vì nhạt mồm nhạt miệng là bệnh gì, đặc biệt ở:

Người ăn chay trường
Người lớn tuổi
Phụ nữ mang thai
Người có bệnh lý tiêu hóa mạn tính (viêm loét dạ dày, hội chứng ruột kích thích)

Chẩn đoán: xét nghiệm kẽm huyết thanh
Điều trị: bổ sung kẽm sulfat 15–30 mg/ngày theo chỉ định

Nhiễm virus

Trong đại dịch COVID-19, mất vị giác (nhạt miệng, mất khứu giác) là một trong những dấu hiệu đặc trưng và dễ nhận biết nhất. Ngay cả khi các triệu chứng hô hấp nhẹ hoặc không có, nhiều người vẫn cảm thấy miệng lạt là bệnh gì rồi mới phát hiện dương tính với virus.

Cơ chế: Virus SARS-CoV-2 tấn công vào các thụ thể ACE2 tại tế bào vị giác và khứu giác, gây tổn thương tạm thời hoặc lâu dài.

Ngoài COVID-19, một số virus khác như cúm, virus Epstein-Barr (EBV) cũng có thể gây triệu chứng tương tự.

Tác dụng phụ của thuốc

Một loạt loại thuốc có thể ảnh hưởng đến vị giác, bao gồm:

Thuốc kháng sinh (metronidazole, clarithromycin)
Thuốc chống tăng huyết áp (enalapril, losartan)
Thuốc điều trị trầm cảm, lo âu (SSRI, TCA)
Hóa trị liệu ung thư

Nếu bạn đang dùng thuốc và xuất hiện triệu chứng miệng lạc là bệnh gì, hãy báo với bác sĩ. Không nên tự ngừng thuốc nhưng có thể cân nhắc đổi loại khác phù hợp hơn.

Bệnh lý thần kinh

Cảm nhận vị giác là kết quả của quá trình dẫn truyền thần kinh từ miệng đến trung tâm vị giác ở não. Khi có tổn thương tại các điểm này, vị giác sẽ bị sai lệch hoặc giảm hẳn.

Nguyên nhân có thể bao gồm:

Đột quỵ
Đa xơ cứng
Tổn thương thần kinh sọ số VII, IX
U não vùng thái dương

Các bệnh nhân thường mô tả miệng nhạt là bệnh gì, kèm theo yếu cơ mặt, khó nói, hoặc cảm giác tê ở lưỡi. Đây là dấu hiệu cần kiểm tra thần kinh ngay.

Rối loạn nội tiết

Rối loạn hormone, đặc biệt là:

Suy giáp (hypothyroidism): làm chậm quá trình tái tạo tế bào vị giác
Tiểu đường type 2: tổn thương vi mạch và dây thần kinh nhỏ gây ảnh hưởng vị giác

Đây là nhóm nguyên nhân cần lưu ý ở người trung niên, người có yếu tố nguy cơ chuyển hóa. Khi người bệnh hỏi bị lạc miệng là bệnh gì, nếu kèm theo mệt mỏi, khô miệng, khát nước, tiểu nhiều… thì cần kiểm tra ngay glucose máu và chức năng tuyến giáp.

Rối loạn tâm thần

Cảm nhận vị giác có mối liên hệ mật thiết với vùng limbic (não cảm xúc). Khi bạn rơi vào trạng thái trầm cảm, lo âu kéo dài, hoặc căng thẳng thần kinh, vị giác sẽ trở nên kém nhạy.

Các bệnh nhân thường mô tả “ăn không thấy ngon”, “cảm giác mọi thứ đều vô vị”, và đi tìm hiểu bị nhạt miệng là bệnh gì trong khi nguyên nhân chính đến từ tâm lý.

Viêm mũi xoang

Khứu giác và vị giác có mối liên hệ chặt chẽ. Khi viêm mũi, xoang làm tắc nghẽn mũi, giảm khứu giác, vị giác cũng sẽ bị ảnh hưởng gián tiếp.

Triệu chứng: ngạt mũi, chảy dịch mũi sau, nhạt miệng, giảm cảm nhận hương vị thức ăn.

Cách chẩn đoán tình trạng nhạt miệng

Để xác định chính xác nhạt mồm nhạt miệng là bệnh gì, bác sĩ sẽ tiến hành các bước sau:

Khai thác triệu chứng chi tiết:
- Bắt đầu từ khi nào?
- Có dùng thuốc gì?
- Có triệu chứng khác đi kèm như khô miệng, mất khứu giác, mệt mỏi?
Khám lâm sàng:
- Kiểm tra lưỡi, khoang miệng
- Đánh giá khứu giác (nếu nghi viêm xoang hoặc nhiễm virus)
- Khám thần kinh nếu có nghi ngờ tổn thương dẫn truyền
Xét nghiệm hỗ trợ:
- Xét nghiệm kẽm, vitamin B12, sắt
- Xét nghiệm chức năng tuyến giáp (TSH, FT4)
- Đường huyết, HbA1c
- MRI não nếu nghi tổn thương thần kinh
Khám chuyên khoa liên quan:
- Nội tiết, thần kinh, tai mũi họng hoặc tâm lý tùy từng trường hợp

Một số câu hỏi thường gặp

Miệng lạt là bệnh gì?
Có thể do thiếu kẽm, rối loạn nội tiết hoặc do ảnh hưởng từ virus như COVID-19. Cần xét nghiệm cụ thể để xác định nguyên nhân.

Lạc miệng là bệnh gì? Có chữa được không?
Hoàn toàn có thể cải thiện nếu xác định đúng nguyên nhân. Trường hợp do thiếu vi chất hoặc viêm xoang thường đáp ứng tốt với điều trị.

Bị lạc miệng là bệnh gì? Có nguy hiểm không?
Không nguy hiểm nếu nguyên nhân là nhẹ như thiếu kẽm, mệt mỏi, stress. Tuy nhiên nếu kéo dài, kèm theo triệu chứng thần kinh thì nên đi khám sớm.

Nếu bạn có bất kỳ câu hỏi nào, đừng ngần ngại để lại phản hồi cho DrKam qua hotline 0917.05.99.33 để được đội ngũ chuyên gia của DrKam tư vấn miễn phí nhé!